Allir vita að flensa er bráðsmitandi. Ég trúi því að hugsanagangur sé það einnig.
Fyrr á árum sögðu flestir Íslendingar „í dag“ og áttu við líðandi dag, „í gær“ og áttu við liðinn dag (gærdaginn), „á morgun“ og áttu við ókominn dag (morgundaginn). Svo er Guði fyrir að þakka að svona tala flestir Íslendingar ennþá.
Aumingja Bakkabræðrum dettur hins vegar ekkert í hug þegar þeir eiga við óljósa tímaákvörðun eins og „um þessar mundir“, „nú um stundir“ eða „á okkar dögum“. Þá segja þeir bara „í dag“. Enginn má við margnum, segir máltækið.
Mig skortir illilega heilbrigða skynsemi til að skýra skjótan uppgang þessarar orðanotkunar. Þetta orðalag er nú nær einhaft sem myndræn tímaákvörðun í lærðum greinum og ólærðum. Og að sjálfsögðu veður þetta uppi í fjölmiðlunum, pestarbæli mállýtanna. Ég veit ekki hvort ég á að nefna bloggið, endaþarmsop talmálsins.
Þetta má að sjálfsögðu skýra með áhrifum frá öðrum tungumálum, einkum ensku. Þar segja menn „today“ með góðri samvisku (um) alla daga. Og hvað höfðingjarnir hafast að, hinir meina sér leyfist það, kvað séra Hallgrímur.
Á baksíðu Morgunblaðsins í dag (ég á við tiltekinn dag, enda er Mogginn dagblað) koma þessi áhrif vel í ljós. Þar segir að saxófónleikarinn James Carter verði gestur á djasshátíð Austurlands í sumar. Þetta er að sjálfsögðu fagnaðarefni öllum djassáhugamönnum enda er Carter einn mesti saxófónsnillingur síðari ára/um þessar mundir/á okkar dögum. Nei, blaðamaðurinn orðar þetta ekki svona, heldur skrifar: „Einn mesti saxófónsnillingur dagsins í dag.“ Hvað annað?
Snilld varir oftast daginn á enda, stundum fleiri en einn dag. En varla miklu lengur. Málsnilldin endist hins vegar varla nema til hádegis.
Hugsið ykkur þvílík höfuðraun það væri, ef við notuðum myndrænu tímaákvörðunina „í gær“ á sama hátt: „Bush var einhver versti leiðtogi Bandaríkjamanna í gær.“ „Davíð Oddsson er seðlabankastjóri í dag en hann var forsætisráðherra í gær.“ „Bush og Davíð voru miklir mátar í gær en í dag talast þeir varla við.“
Ég hef ekki enn sagt að þetta sé vitlaust. Ef allir apa það eftir er það rétt. Og það er bannað að greina gott mál frá illu, því að þá verða kærleiksríkir mannfræðingar brjálaðir. En svo ég fari fínt í þetta, fíflin ykkar: Hafa menn alveg gleymt að gera sér dagamun á móðurmálinu, að breyta til og lyfta sér upp í orðavali svona til hátíðabrigða? Hafa bloggarar landsins tekið þá afdrifaríku tímaákvörðun að ryðja öllum blæbrigðum úr málinu svo til á einum degi? Ha?
Mjög svo rétt, og mjög fyndið að yfirfæra gærdaginn á alla fortíð. Ég hef sömuleiðis velt fyrir mér hvað varð um fagurfræði talandans, og held hann hafi að mestu horfið með bévítans Moggablogginu.
Mjög skemmtilegt líka að leggja saman á athugasemdakerfinu sér til dægrastyttingar, eða er það til aðgreiningar frá auglýsingavélum?
Kom við í bókabúð fyrr í dag. Spurði eftir bókinni Sprek af reka eftir Þorstein Gylfason. Afgreiðslustúlka, ung, fríð og aðskorin, endurtók bókarheitið: Spreg af rega? Nei, sagði ég, Sprek af reka. Þá leit aðskorna kornunga fljótið á mig og sagði með áherslu: Ég tala svona. Þetta er mitt mál. Bókin var ekki til.
Já, réttast væri að kenna Moggablogginu um þetta allt.
Samlagningin í athugasemdakerfinu er tilraun af minni hálfu til að sporna við amapósti sem lekur hingað vélrænt inn eins og ræpan á Moggablogginu. Það minnsta sem hægt er að fara fram á við þá sem vilja leggja orð í belg er að þeir kunni að leggja saman tvo og tvo.
Þetta er mjög fyndið. Að gefnu tilefni þori ég engar tíðir að nefna aðrar en góðar tíðir … eins og útvarpsstjóri forðum og tókst þá að móðga sumar konur.