Kvikmyndir

Galdradrengurinn

Við fórum að sjá Harry Potter, enda bæði há- og lágmenningarheimili. Ég tók með mér nesti, að sjálfsögðu, því að þetta er svo langt ferðalag. Næstum jafnlangt og flugferð yfir Atlantshaf.

Á stundum fannst mér ég vera að horfa á Hringadróttinssögu. Er ég svona kvikblindur? Þarna var að minnsta kosti eitt kvikendi sem minnti á kvikendi úr þeirri mynd. Munurinn á þessum ævintýramyndum er samt sá (hvað annað sem um það má segja), að „plottið“ er miklu skýrara í Hringadróttni. J.K. Rowling veit eiginlega aldrei hvert hún stefnir. Hún lætur nornaprikið ráða gandreiðinni milli breskra kaffihúsa þar sem hún situr og párar innblásturinn úr vínheimum á munnþurrkur.

Þetta er að minnsta kosti skelfilega hæggengt og dimmt, allt saman. Mér varð hugsað til platkóngsins í Hamlet sem stóð upp í miðri leiksýningu og heimtaði ljós. En ekki vegna þess að ég hefði uppgötvað einhverjar veilur í sjálfum mér.

Nú er þríeykið Potter—Ron—Hermione ekki lengur á ungbarnaskeiði. Kannski þess vegna sem mér fannst myndin eins og sýnishorn af æfingum þeirra. Þau verða vandræðalegri og vandræðalegri fyrir framan myndavélarnar. Eftir tvítugt ver Potter-leikarinn — æ, hvað heitir ‘ann aftur? — ævinni til að losa sig við Potter-stimpilinn. Sanniði til.

Annars verð ég neikvæðari og neikvæðari í bíó og finnst allar myndir renna út í sandinn — nema Babel, að sjálfsögðu. Það er mynd sem fangar athyglina eins og umferðarslys á fáförnum vegi. Maður á allt nestið eftir þegar sýningu lýkur. Leikstjóri hennar er einhvers konar galdradrengur.

Helvetica

Helvetica minnir á blótsyrðið helvíti og það á vel við.

Ég þoli ekki Helvetica, ekki frekar en Arial, en nú er hins vegar komin út kvikmynd um leturgerðina og hún vinnur til verðlauna. Þetta verður fróðlegt að sjá.

Sjóræningjaþreyta

Ég dottaði nokkrum sinnum yfir þriðju myndinni um sjóræningja Karíbahafsins á hvítasunnudag.

Er ég gamall? Að vísu hófst sýningin ekki fyrr en stundarfjórðung gengin í miðnætti og hætti ekki fyrr en um óttubil.

Kvikmyndaframleiðendur hljóta að vera farnir að spara við sig klippara. Ræmurnar verða alltaf lengri og lengri. Hvar endar þetta eiginlega? Verður maður að heiman nætursakir til þess að sjá eina bévítis bíómynd?

Það er mikið um að vera í þessari mynd. Það er einnig mikið um að vera í bíósal poppkornaþjóðar.

Ég sá guðfræðistef og hrökk í kút. Nei, annars, þetta hefur verið þegar ég dottaði.

Keira verður ekki góð leikkona nema með því að fara í atferlismeðferð. Bloom virðist aldrei vita hvar hann er staddur. En Guð minn góður, ég gengi á heimsenda með Naomie Harris hvenær sem er! Hreim hennar og hryn vildi ég heyra alla hvítasunnudaga.

Ef allir femínistar töluðu eins og sígauninn Dalma tryði ég öllu sem þeir segðu og semdi mig að háttum þeirra.

Myndin um Blair

Myndin um Blair heitir Drottningin. Ég sá hana í gær og fannst hún engin drottningarmynd. Helen Mirren er að vísu drottning breskra leikkvenna, en það er önnur saga.

DrottninginMyndin fjallar um það hvernig Tony Blair, nýkjörinn forsætisráðherra Bretlands, fær Englandsdrottningu til að skipta um skoðun um hvernig staðið skuli að útför „prinsessu alþýðunnar“, Díönu. Ungi stjórnmálamaðurinn metur það svo að almenningsálitið útheimti konunglega útför. Það álit byggist öðru fremur á uppsláttarfréttum fjölmiðla, skæðum ritstjórnargreinum og mann- og blómahafi fyrir utan Buckingham-höll.

En drottningin setur ekki jafnaðarmerki milli alþýðu manna og fjölmiðla. Í hennar augum eru fjölmiðlar lífshættulegir, ekki síst konungbornu fólki. Almenningsálitið endurspeglast ekki fortakslaust í fjölmiðlum því að fjölmiðlar eru „fjórða stjórnarvaldið“. Þrýstingur af þeirra hálfu hefur áhrif á almenningsálitið, ekki öfugt.

Ólíkt drottningunni er Tony Blair hins vegar algjörlega háður almenningsálitinu og hann er býsna upptekinn af fjölmiðlum. Kvikmyndin rís vitaskuld hæst á fyrsta fundi þeirra beggja eftir að útförin er um garð gengin. Þá gerist Blair svo kurteis að biðja drottninguna afsökunar á því að hafa ráðskast með hana vikuna frægu þegar prinsessan var borin til grafar og öll heimsbyggðin fylgdist með í beinni útsendingu. Þá upphefst þessi áhugaverða samræða í myndinni:

Drottningin: „Ég held að ég muni aldrei skilja hvað gerðist nú í sumar.“
Blair: „Kringumstæðurnar voru einstakar, yðar hátign. Og að lokum sýndir þú mikinn persónulegan styrk, hugrekki og auðmýkt.“
Drottningin: „Þú ruglar saman auðmýkt og auðmýkingu.“
Blair: „Það er ekki rétt.“
Drottningin: „Þú last ekki kortin á blómunum fyrir utan höllina þennan föstudag.“
Blair: „Ég held að sagan muni sýna að þetta hafi verið góð vika fyrir þig.“
Drottningin: „Og jafnvel enn betri fyrir þig, herra Blair.“
Blair: „Það eru 52 vikur í heilu ári, frú, og 2500 vikur eru liðnar frá því að þú varðst krýnd drottning. Þegar fólk metur arfleifð þína man það ekki eftir þessum örfáu dögum.“
Drottningin: „Jæja? Heldur þú ekki að minni virðing sé borin fyrir þessari stofnun en áður?“
Blair. „Nei, alls ekki. Þú nýtur meiri virðingar en nokkru sinni fyrr.“
Drottningin: „Sumir nánustu ráðgjafar þínir hafa ekki sýnt slíkan stuðning.“
Blair: „Einn eða tveir. En sem leiðtogi hefði ég aldrei tekið undir með þeim.“
Drottningin: „Af því að þú sást fyrirsagnirnar og hugsaðir: Þetta gæti hent mig. Og það mun gerast, herra Blair. Mjög skyndilega og fyrirvaralaust. [Drottning rís á fætur] Sjáðu! Ég ann þessum tíma dags. Eigum við að ganga meðan enn er bjart?“

Nú er ekki lengur bjart, að minnsta kosti ekki fyrir unga stjórnmálamanninn. Tíu árum eftir að þetta atvikaðist væri auðvelt að snúa samræðu þeirra í myndinni við, ekki síst í ljósi Íraksstríðsins. Blair gerði það í aðdraganda innrásarinnar sem drottningin er vön að gera af miklu minna tilefni: að láta ekki almenningsálitið ægja sér.

Næst væri gaman að fá kvikmynd um samskipti forsætisráðherra Bretlands og Englandsdrottningar í aðdraganda Íraksstríðsins. Ýmsar getgátur eru um að drottningin hafi ráðið forsætisráðherranum heilt, ekki síst í ljósi almenningsálitsins. En hann hafði þær ráðleggingar að engu.

Fyndnasta hlutverkið í myndinni er hlutverk James Cromwells. Hann leikur Filippus prins. Hann virðist hafa mestar áhyggjur af því að te drottningar kólni.

Þá er hlutverk Cherie Blair áhugavert, ekki síst andúð hennar í garð drottningar og konungdæmisins. Hver skyldi vera afstaða hennar til Íraksstríðsins?

Ratleikurinn

Við fórum að sjá ratleikinn í kvöld sem gengur undir nafninu Da Vinci lykillinn. Þetta er vissulega langdreginn leikur, en ég get ekki varist þeirri skoðun að mér þykir hann æði skemmtilegur. Ekki síst í Lúxussalnum.

Ég kann vel að meta samsæriskenningar á borð við þær sem Dan Brown spynnur svo vélrænt. Að snúa við steinum, myndum, styttum, brjóta gólf og finna fjársjóð sem umbyltir heimsmyndinni, alveg er það dásamlegur barnaleikur.

Ég fékk brennandi löngun til að ljúka koine-náminu mínu eftir myndina. Hugsa sér að geta lesið gögn frá fyrstu og annarri öld á frummálinu! Synd að maður skuli nú þurfa að nema koine við hugvísindadeild en ekki guðfræðideild. En það er önnur saga.

Harry Potter í hægðum sínum

Harry Potter myndirnar eiga það allar sameiginlegt að vera afar langar og hægfara. Þessi nýjasta kom ekki á óvart að því leyti. Hvað á þessi seinagangur að þýða?

Og loksins þegar Voldemort reis úr öskustónni þurfti hann að vera eins og Rauði drekinn.

Kvikmyndir: Eins og rímnakveðskapur á baðstofulofti?

Ég deili stundum skoðunum við „kaffihúsaspekinginn“ Egil Helgason, ekki síst um kvikmyndir. Kvikmyndir eru stórlega ofmetnar.

Egill segir í nýlegri grein:

Það þykir sjálfsagt að gera þær kröfur til listaverka að þau flytji nýja hugsun, nýjar aðferðir, óþekkt sannindi. Annars þykja þau misheppnuð. Til kvikmynda gerum við aðrar kröfur. Þær eiga helst allar að koma frá sama stað og segja hérumbil sömu söguna. Þegar við bætast allar sjónvarpssápurnar er þetta álíka tilbreytingarsnautt og rímnakveðskapur á baðstofulofti.

Og áfram:

Enskt máltæki segir að maður virði lítils það sem maður nauðaþekkir — familarity breeds contempt, stendur þar — núorðið sjáum við svo mikið af kvikmyndum að við erum eiginlega steinhætt að taka eftir þeim. Þær hafa sáralítil áhrif á okkur, nema þá kannski sem vægt meðal gegn leiðanum sem gegnsýrir tilveruna og skilur varla annað eftir en enn meiri tómleikakennd. Niðurstaðan verður doði. Ég horfi á tveggja ára son minn horfa á sjónvarp. Það er allt á brjálæðislegri fleygiferð. Sjálfur sá ég fyrst sjónvarp þegar ég var sex ára, það var í sauðalitum og allir töluðu mjög hægt. Hversu öflugar þurfa barsmíðarnar á skilningarvitin að vera til að fanga athygli hans þegar hann verður fullorðinn?

Greinina má alla nálgast hérna.

Rokktónleikar, kvikmyndasýningar og aðrar guðsþjónustur

Í gær ók ég öðrum syni mínum til Þorlákshafnar og sótti hinn. Þeir bræður heilsuðust og kvöddust á hafnarbakkanum. Ég stóð og fylgdist með álengdar fjær. Aron hafði lokið prófum og var á leið til Eyja til þess að heimsækja móður sína og „gömlu“ félagana fyrir jólin. Gísli var kominn með vini sínum til þess að vera á tónleikum Sönggyðjunnar í Höllinni.

Ég hafði aldrei gert þetta áður, sótt og skilað sonum mínum á víxl. Skrýtin tilfinning. Ég hugsaði með mér að þetta væri tákn tímanna, bræðurnir hefðu greinilega skilist í sundur. Sú var tíðin að ég þurfti sjálfur að fara til Eyja og sækja þá. Og þá voru þeir óaðskiljanlegir og sá yngri naut skjóls af þeim eldri.

En kannski sýndi þetta eingöngu ólíkan tónlistarsmekk þeirra. Aron hafði engan áhuga á tónleikunum með Muse. Gísli er ennþá melódískur, en Aron er á kafi í þungarokkinu. Í þungarokkinu er engin melódía nauðsynleg. Ég heyri hana að minnsta kosti ekki, sama hvað ég reyni. Það eina sem ég heyri og sé þegar ég hlusta á þungarokk eru reið skilnaðarbörn að skera upp herör gegn Guði og öðrum misheppnuðum áhrifavöldum.

Á meðan á tónleikunum stóð í Höllinni skellti ég mér á kvikmyndasýningu. Ég var hálfvegis að bíða eftir Gísla mínum. Ég fór í fjölsala-kirkjuhúsið Kringlubíó og sá Cold Creek Manor með Dennis Quaid og Sharon Stone. Hún var sýnd í dýrlingakapellu númer þrjú. Ef ég hefði ekki verið búinn að sjá The Texas Chainsaw Massacre hefði mér ef til vill líkað þessi guðsþjónusta. Hún náði mér aldrei upp. Aðallega niður. Keðjusagarmorðin sem ég horfði á með Aroni um helgina ollu því hins vegar að ég gat ekki klárað poppið. Ég missti einfaldlega matarlistina. Aron var hæstánægður. Þungarokk og hryllingsmyndir fara greinilega vel saman.

Þegar ég sótti Gísla í Höllina í gærkvöld fannst mér hann vera „blessaður“. Hann var uppnuminn, svo ég noti það biblíuorð. Hann hefði alveg eins getað verið að koma af samkomu í Krossinum. Hver er annars munurinn á rokktónleikum og trúarsamkomum? Á hvorumtveggju stöðunum er múgsefjunin í algleymingi. Allir hefja upp raustina, allir lyfta upp höndunum („loftnetunum“ eins og Þórir Kr. Þórðarson kallaði þetta fyrirbrigði), allir fá gæsahúð og allir renna saman í eitt; staðurinn og stundin verða að einni allsherjar orgíu.

Hver segir svo að landinn sé guðlaus á jólunum?

Bíóleiðindi

Í gærkvöldi flúðum við strákarnir að heiman á meðan Ráðska hélt partý með vinnufélögunum. Við fórum að sjálfsögðu í bíó og sáum The League of Extraordinary Gentlemen í Smárabíói. Um þessa mynd er það að segja að ég dottaði nokkrum sinnum fyrir hlé en Aron, Gísli og Alexander héldu sér vakandi.

Það er ómögulegt að mæla með þessari mynd. Hugmyndin er býsna skemmtileg en úrvinnslan hræðileg.

Ég botna ekkert í Connery að slást á níræðisaldri. Sjáið þið Sigurbjörn gamla biskup fyrir ykkur skjóta mann í bakið með riffli af löngu færi?

Þegar við komum heim klukkan hálf eitt um nóttina ákváðum við að bæta okkur þetta upp með góðri spólu. Við losuðum okkur við fóstrurnar með því að ofhlaða bílinn. Ein fékk að sitja aftast, í skutnum. Þetta gaf tilefni til að aka hratt yfir nokkrar hraðahindranir í Hafnarfirði áður en stúlkunum var hleypt út við Fjörukrána. Þær létu eins og þær hefðu verið í rússíbana.

Myndin um Schmidt

Ráðska átti afmæli á fimmtudaginn og af því tilefni fórum við saman á kvikmyndasýningu í Regnboganum. Þar sátum við í þægilegum stólum í stórbættum sýningarsal og horfðum á myndina um Schmidt. Um viðbrögðin er óþarft að fjölyrða: Okkur hlýnaði báðum af hrifningu.

Í þessari sérstæðu kvikmynd er Jack Nicholson mættur til leiks að nýju í krefjandi hlutverki eftir Eins og best verður á kosið (As Good as it Gets). Um frammistöðuna er óþarfi að hafa mörg orð: Gamla kempan fer á kostum. Með kúnstugum svipbrigðum og hnyttnum tilsvörum fær gamli gaukurinn áhorfendur til að hlæja og gráta á víxl. Á yfirborðinu er myndin um Schmidt í léttum dúr, en undir niðri er djúp sorg og eftirsjá sem nær hámarki sínu í lokin þegar söguhetjan grætur. Tónlistin spilar hnitmiðað á bæði tilfinningasviðin myndina á enda.

Þráður myndarinnar er í grófum dráttum eftirfarandi: Hinn samansaumaði Warren Schmidt stendur á mikilvægum tímamótum í lífi sínu. Hálfsjötugur lætur hann af embætti aðstoðarforstjóra hjá farsælu tryggingafyrirtæki og er nú tilneyddur að horfast í augu við sjálfan sig og meta líf sitt upp á nýtt. Hann kemst að því að líf hans er innihaldslaust. Fyrstu myndskeiðin draga það fram á áhrifaríkan hátt. Gamli maðurinn ákveður að láta gott af sér leiða með því að styrkja ungan dreng í Tansaníu með mánaðarlegu fjárframlagi (22 dollurum) í gegnum hjálparsamtök. En áður en hann veit af, er hann tekinn til við að skrifa þessum nýja stjúpsyni sínum reglulega þar sem hann horfir um öxl og gerir upp líf sitt. Skyndilega missir Schmidt eiginkonu sína og í framhaldi af því neyðist hann til að bæta samband sitt við einkadóttur sína, en hún er að fara að giftast manni sem hann telur að sé henni ekki samboðinn. Schmidt tekst á hendur ferðalag í húsbíl til þess að vera við brúðkaup dóttur sinnar og á leiðinni heimsækir hann æskustöðvarnar og ýmsa merka staði. Ferðalagið endurspeglar uppgjörið í brjósti gamla mannsins og vonlausa tilraun hans til þess að hafa áhrif á gang mála. Það er hægt að kaupa tryggingu, en það er engin trygging fyrir því að lífið fari að vilja manns.

Mér fannst ræðan í brúðkaupsveislunni hátindur myndarinnar. Þar talar Warren Schmidt þvert um geð sér, að því er virðist. En er það svo? Segir hann ekki allt sem hann langar til að segja í viðleitni sinni til að horfa á lífið í nýju ljósi og endurskoða gildismatið sem konan hans sáluga hafði gagnrýnt alla tíð?

Þegar Schmidt snýr aftur heim úr brúðkaupi dóttur sinnar bíður hans bréf frá Tansaníu. Bréfið skrifar nunna fyrir hönd blökkudrengsins sem Schmidt hefur styrkt mánaðarlega með fjárframlagi. Í bréfinu kemur fram að peningaupphæðin tryggi drengnum almenna menntun og nauðsynlega læknishjálp. Nunnan minnist ekki einu orði á það sem Schmidt hefur skrifað ólæsum drengnum. Í umslaginu fylgir hins vegar mynd sem drengurinn hefur teiknað handa stjúpföður sínum. Á henni er glaðlynt barn sem heldur í hönd fullorðins manns og að baki þeim skín sólin. Þessi barnslega teikning veldur því að gamli maðurinn brestur í grát. Og þannig endar myndin um Schmidt. Áhorfandinn þarf sjálfur að túlka niðurstöðuna (þetta gerist á leiðinni út úr bíósalnum, en verður æ áleitnara daginn eftir).

Það er óhætt að mæla með þessari fallegu mynd.