Því verður ekki á móti mælt að málfræðikyn tengist líffræðilegu kyni nokkuð sterkum böndum. Karl er karlkyns og kona kvenkyns. En kynskipting af öðru tagi en líffræðilegu er hins vegar vel þekkt í öðrum málaættum en okkar eigin. Kyn í íslensku eru ekki nema að sumu leyti bundin líffræðilegum kynjum. Hvaða líffræðirök ættu til dæmis að styðja það að stóll hafi karlkyn en bók kvenkyn?
Mér finnst vera einhver feyrubragur á þeirri tilhneigingu að jafna saman líffræðilegu og málfræðilegu kyni í baráttu fyrir jafnrétti. Enda þótt ég sé uppnuminn af kvennaguðfræði og eindreginn stuðningsmaður jafnréttis og kvenfrelsis, þá hallast ég heldur að málfræðirökum en guðfræðirökum um kynjað tungutak. Ég hika ekki við að nota orðið maður um bæði kynin eins og tíðkast hefur allt frá fornmáli.
Í fyrstu opinberu göngu rauðsokknanna á áttunda áratugnum stóð þetta á einum stærsta borðanum í Lækjargötu: „Konur eru líka menn!“ Nú bregður svo við að ef femínistar efna til kröfugöngu í miðbænum, þá stendur þetta ekki á neinu kröfuspjaldi. Hvers vegna? Jú, vegna þess að íslenskir femínistar geta ekki lengur fallist á að karlkynsnafnorðið maður sé málfar beggja kynja.
Vitaskuld hefur orðið maður breyst nokkuð í íslenskri málvitund í áranna rás og það á nú æ oftar eingöngu við um karlmenn. Mér fyndist hins vegar eðlilegt að í stað þess að láta undan þessari málbreytingu gerðu þeir sem aðhyllast málfar beggja kynja kröfu til þess að verða ekki fórnarlömb mállýtanna. Ef Íslendingar eiga að tileinka sér málfar beggja kynja ætti nafnorðið maður örugglega að geta haldið upprunalegri merkingu sinni: Maður = karl og kona, karlmaður og kvenmaður. En því miður er þessi ekki raunin.
Þó að í tungumálinu kunni að speglast aldagömul viðhorf til karlveldis, þá finnst mér kvennaguðfræðingar fara svolítið fram úr sér í kröfunni um uppreisn æru á þessu sviði. Það er til dæmis athyglisvert hversu frjálslega margir þeirra vilja fara með þýðingu Biblíunnar í þágu jafnréttisbaráttunnar. Finnst mér stundum æði langt eftir litlu seilst í þeirri baráttu.
Allir eru sammála um að frumtexti ritningarinnar endurspeglar ákveðið þjóðfélagsmynstur sem að mörgu leyti er kvenfjandsamlegt frá nútímasjónarmiði. Þetta vita bæði karlar og konur. En ég hef stundum spurt mig hvers vegna evangelísk kirkja sem stærir sig af „sögulegum biblíuskilningi“ annars vegar þurfi á því að halda að breyta frumtexta ritningarinnar hins vegar að hætti bókstafshyggjunnar.
Sæluboðin eru ágætt dæmi um þann misskilning sem veður uppi um kynjað tungutak. Ef sæluboðin hefðu einungis verið ætluð litlu Gunnu og litla Jóni hefði orðalag Kvennakirkjunnar, „sæl eru þau“, verið vel við hæfi, en einmitt vegna þess að þau eru handa öllum Íslendingum, körlum og konum, börnum og fullorðnum, er orðalagið „sælir eru þeir“ fullgott. Orðhengilsháttur má umfram allt ekki skera úr um þýðingarvanda Biblíunnar.
Því líka mér hvorki kröfurnar sem kvennaguðfræðingar gera til móðurmálsins né kröfurnar sem þeir gera til frumtexta ritningarinnar. Ef kröfum kvennaguðfræðinga til móðurmálsins er fullnægt að öllu leyti verður til nýr málheimur þar sem hvert og eitt fyrirbrigði á sér sína sérstöku kvenkynsmynd. Dulmál kynjanna er nægt fyrir og þarf ekki á að bæta. Enda yrði þá líka að semja ritninguna upp á nýtt.
Þetta breytir því hins vegar ekki að ég er hlynntur þeirri sjálfsögðu kröfu að málfar kirkjunnar sé endurskoðað. Svo mjög er ég hlynntur þessu að mér finnst eðlilegt að kirkjan gangi á undan öðrum stofnunum samfélagsins með góðu eftirdæmi og losi sig við kynjað tungutak úr lesmáli sínu. Slík endurskoðun ætti að fara fram með reglulegu millibili. En hún má hins vegar ekki undir neinum kringumstæðum fara fram án samráðs við sérfræðinga í íslenskri málfræði og málsögu svo ekki verði til ný bókrolla í líkingu við það sem Kvennakirkjan notar í sínu helgihaldi þar sem íslenskar málfræðireglur eru þverbrotnar af lítilli fyrirhyggju og samviskusemi.
